تبیین طرح کوثرانه

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

منْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاهً طَیِّبَهً وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ

سوره نحل،  ۹۷

   

 

«ما باید برویم به سمت منظومه‌سازی؛ یعنی قطعات مختلف این پازل را در جای خود بنشانیم، یک ترسیم کامل درست کنیم؛ به این احتیاج داریم. این هم کار یک ذره، دو ذره نیست؛ کار یک جلسه، دو جلسه نیست؛ کارِ جمعی است و تسلّط لازم دارد.»

(بیانات رهبر معظم انقلاب (مدظله‏العالی) در دیدار جمعی از اساتید دانشگاه‌ها ۲/۶/۱۳۹۰)

فصل اول: کلیات

مقدمه

تشکیل تمدن اسلامی از اهداف اصیل انقلاب و دلدادگان اسلام است که نیازمند ستون‏هایی استوار است که رهیافت به منظومه­ ی فکری مقام معظم رهبری (مدظله‏العالی) از ضروری­ ترین این ستون­هاست.

تا زمانی که منظومه فکری راهبر انقلاب تدوین نشود و در اختیار مدیران و نخبگان و اقشار مختلف جامعه قرار نگیرد هر اقدام و حرکتی ناقص است و به نتیجه نمی­رسد. زیرا منظومه فکری امام خامنه‏ای نقشه راه روشن رسیدن به تمدن نوین اسلامی است.

کوثرانه دوره علمی پژوهشی است که طی آن تمام بیانات امام خامنه­ای (مدظله العالی) تقطیع، نمایه­سازی و موضوع‏بندی می­شود.

با توجه به حجم بالای بیانات معظمٌ له کار به صورت تیمی تعریف شده و افراد پس از آموزش گروه‏بندی شده و با مباحثه و همفکری سخنرانی‏ها را به قطعه‏های موضوعی تقسیم و سپس نمایه متناسب با قطعه را استخراج می­کنند.

بیانات رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی) بالغ بر هفتاد هزار صفحه است.[۱] اگر این مبنا را پذیرفته باشیم که مبنای تصمیمات و اقدامات در یک نظام ولائی، بیانات و رهنمودهای ولیّ جامعه است،[۲] انتظار می‎رود مدیران اجرایی، راهبران فکری، جریان‎سازان فرهنگی و… بتوانند با مراجعه مستمر به این گنجینه حجّت‏آفرین، مسیر حرکت خویش را شناخته، جامعه را نیز در این مسیر به پیش برند.[۳]

اما چه بسیار موضع‎گیری‌ها و تصمیمات مدیریتی و جهت‎دهی‎های فرهنگی ـ تبلیغی مدیران که به‎دلیل برداشت‏های غیرمنطبق یا غیردقیقِ عناصرِ انقلابی ـ و حتّی ولائی ـ با دیدگاه فرمانده جبهه‎ی انقلاب، که موجب اختلاف‌ نظر و گاه حرکت‌های خنثی‎کننده در بین راهبران اجتماعی و مدیران فرهنگی جامعه می‌شود.

برای نزدیک شدن به حرکت جبهه‎ای و یافتن راهبردهای دقیق و تصمیمات هماهنگ و منطبق بر اندیشه‏ی ولایت، نیازمند اشراف کامل بر تمام این صفحات و نگاه ذره‌بینی به دقایق و زوایای این اندیشه‎ی راقی هستیم؛ اشرافی که البته نه به سادگی به دست می‎آید و نه به آسانی قابل استناد و ادعاست!

برای رسیدن به این هدف، چند مؤلفه ضروری است:

  • تسلّط بر روش‏های دقیق و اصول‎مند استنباط از بیانات؛
  • مطالعه‏ی تمام واحدهای معنایی بیانات در هر موضوعِ مورد نیاز؛ و نه جستجوهای ناقص کلیدواژه‎ای؛
  • جانمائی مباحث برمبنای طبقه‏بندی مستخرَج از اندیشه‏ی ولی؛ و نه براساس نقشه‏های پیش‌ساخته‏ی ذهنی؛
  • قدرت تشخیص گزاره‎های راهبردی و طبقه‎بندی این گزاره‌ها در سطوح آرمان، اهداف غائی، اهداف عملیاتی و…[۴]

روشن است که بدون طی کردن مراحل فوق، دستیابی به «منظومه‌ی فکری رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی)» و استخراج راهبردها و الگوهای عملیِ منطبق با اندیشه‏ی ولایت، ناممکن خواهد بود و چه بسا آنچه از نتیجه‎ی این تلاش‎های خالصانه ـ اما غیرمنطبق با نقشه‎ی راه ولایت ـ به دست خواهد آمد، تحقّق منویّات ولیّ الهی جامعه و پیش‎برد اهداف انقلاب اسلامی نخواهد بود.[۵]

هدف طرح

هدف از اجرای «طرح رهیافت» تربیت طلاب برای انجام یک طرح پژوهشی جامع با هدف ایجاد سامانه‌ای عالمانه و تحلیلی است که محقّقان، مدیران و راهبران فکری ـ تبلیغی را در تلاش برای آشنائی با اندیشه‏ی راهبردی و راهگشای معظمٌ له در همه‎ی موضوعات موردنیاز، به نتایج دقیق و قابل اعتماد می‎رساند.

 

 

ضرورت انجام طرح

  1. لزوم تربیت طلاب برای پرچمداری جریان گسترش اندیشه‏ی ولایت در جامعه
  2. لزوم دستیابی و تنظیم دقیق منویات رهبر معظم انقلاب (مدظله) در موضوعات مختلف
  3. پرزحمت و پرهزینه بودن دستیابی به پژوهشی جامع در هر یک از موضوعات مورد نیاز؛ به دلیل ابعاد متکثر موضوع در منظومه فکری معظم­له.
  4. دست­یابی به راهبردهای کلان، اهداف استراتژیک، راهکارها وحتی برنامه­ها از بیانات معظم له، مستلزم اشراف به کلیه بیانات مرتبط در هر حوزه استراتژیک است و دست­یابی به این اشراف، بدون مرور دقیق کلیه بیانات مرتبط امکان­پذیر نیست.

تعاریف و مفاهیم:

  • نظام‌نامه موضوعی:

استخراج موضوعات مورد توجه در بیانات معظم­له، به انضمام کلیه بیانات مرتبط با موضوع استخراج شده و جمع‏بندی دیدگاه رهبر مظم انقلاب در هر یک از موضوعات مورد توجه ایشان و سپس تعیین رابطه بین موضوعات گوناگون از منظر معظم­له تا دست­یابی به نظامی جامع از موضوعات؛ حداقل در دو بعد «موضوعات سرشاخه ـ زیر شاخه» و «موضوعات هم‏عرض یا قسیم».

 

  • منظومه فکری:

در صورتی‎که در ارتباط بین موضوعات، روابط در بیش از دو بُعد مورد بررسی قرار گیرد، تنظیم آن در قالب یک منظومه از موضوعات در نظام فکری قابل ترسیم و ارائه خواهد بود. در یک مثال ساده برای تقریب به ذهن، نقشه کره زمین در صورت ترسیم به شکل مسطح و دو بعدی با شکلی غیرواقعی ممکن خواهد بود. در موضوع اصلی نیز اگر رابطه زیرموضوعات یک سرشاخه اصلی را با سرشاخه­ها یا زیرشاخه­های دیگر بخواهیم کشف و ارائه کنیم، جز با یک مدل چندبُعدی امکان­پذیر نیست و تنها با انجام چنین مطالعاتی است که می­توان به شکل دقیق و نوع ارتباط بین موضوعات در نظام فکری معظم­له پی برد.

البته ناگفته پیداست که دستیابی به این منظومه، در مرحله بعد از تدوین «نظام‏نامه موضوعی» صورت خواهد گرفت که عجالتاً اقتضائات آن در این طرح گنجانده نشده است.

 

 

فصل دوم : تشریح طرح

فرآیند پژوهشی طرح

  • گام اول

برگزاری دوره‏ی آموزشی؛ طلابی که از آزمون و مصاحبه با موفقیت عبور کنند، وارد دوره آموزشی می­شوند و برای انجام پروژه و استخراج منظومه آماده می­شوند.

  • گام دوم

مجموعه بیانات رهبر معظم انقلاب،[۶] جمع‏آوری، کدگذاری و در سامانه پژوهشی ایجاد شده، بارگذاری می‎شود.

این مرحله توسط هیئت علمی و ناظرین که از اساتید دوره آموزشی و ناظرینی که سابقه بیش از ۱۰ سال کار پژوهشی در بیانات امام خامنه‎ای دارند، انجام می­شود.

 

  • گام سوم

کارورزی تقطیع و نمایه‏‏سازی بیانات توسط پژوهشگران؛

بنا بر آئین‎نامه‏های علمی که توسط هیئت علمی تدوین شده است، کارورزی پژوهشگران آغاز می‎شود و طی ۲ مرحله، نظارت و بازبینی می‎شود. نیروهای پژوهشی، در گروه‏های ۲ نفره سازماندهی می‏شوند. به این ترتیب که یک متن واحد، ابتدا توسط ۲ پژوهشگر و به صورت موازی تقطیع و نمایه‎سازی می‎شود. (در ۵ ماه اول نتیجه پژوهش این دو نفر طی مباحثه‎ای به هم نزدیک می‎شود و پس از آن ارسال می‎شود) سپس، نتیجه کار این دو نفر در اختیار یک ناظر قرار می‎گیرد. در صورتی که ناظر ـ طبق آیین‎نامه‎های شورای علمی ـ کار دو پژوهشگر یا یکی از آنها را تأیید کند، جهت ثبت نهایی در سامانه ارسال می‎شود. اما در صورتی که ناظر، کار را نیازمند ارزیابی دقیق‏تر تشخیص دهد، کار به یک ارزیاب (در سطح شورای علمی) ارجاع می‏شود تا در مورد آن تصمیم‎گیری نماید. (در شرایط خاص، موضوع در هیئت علمی مورد گفتگو و جمع‏بندی نهائی قرار می‏گیرد.) این چرخش کار، در شکل ۱ آمده است.

مباحثات مداوم گروهی و رفع اشکال با اساتید به‎صورت حضوری از الزامات این کار می­باشد.

 

می‎توان گفت مرحله اصلی که اکثر زمان و هزینه طرح را به خود اختصاص می‎دهد، همین مرحله است که طی آن، حدود ۰۰۰/۲۰ صفحه متن بیانات رهبر معظم انقلاب(مدظله العالی) توسط پژوهشگران و بر اساس چرخش کار تعیین شده خوانده شده و تقطیع و نمایه‎سازی می‎شود.

  • گام چهارم

سپس از نمایه‏ها، اصطلاحات بومی استخراج و معنی هر اصطلاح به استناد کلیه‏ی متون مرتبط با آن اصطلاح، استخراج می‎شود.[۷]

  • گام پنجم

در این مرحله، روابط بین اصطلاح‎ها تعیین می‎شود. در این مرحله علاوه بر روابط اعم و اخص و تساوی، دیگر نسبت‏های موضوعی و روابط باواسطه نیز ـ بنا به تصریحات کلامی معظمٌ له ـ مشخص می‎شوند.

  • گام ششم

در این گام، بر اساس نظام روابط موضوعی، هر اصطلاح در فضایی سه‏بعدی جانمائی می‎شود.[۸] (مرحله‏ی تولّد منظومه) و در قالب نرم‎افزاری ارائه و برای مخاطب قابل دسترس می‎شود.

  • گام هفتم

در این مرحله، هر اصطلاح با استناد به تعریف و جایگاه خود سطح‏بندی راهبردی شده[۹] و به‎وسیله‎ی رنگ متناظر با هر سطح، طبقه‏بندی می‏شود. این طبقه‏بندی راهبردی، استفاده نهادها و سازمان‎ها از این سامانه برای تولید اسناد راهبردی را مقدور می‏سازد.

 

نتایج طرح کوثرانه

  • هدف محوری

هدف از طرح کوثرانه، «استخراج منظومه فکری رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی)» است؛ مجموعه‎ای از گزاره‌های راهبردی که می‌توان الگوی مدیریت ولائی و گفتمان برتر جامعه را از آن به دست آورد. اما آثار و برکات اجرای این طرح، به همین محصول محتوائی بی‌مانند ختم نمی‌شود. در نتیجه‏ی این مراحل، ما مجموعهای جامع از اصطلاحات سطح‎بندی شده داریم که در قالب یک منظومه با روابط مشخص، جانمائی شده و ذیل هر اصطلاح، علاوه بر کلیه‏ی بیانات مرتبط، تعریف دقیق هر اصطلاح را نیز از بیانات در اختیار خواهیم داشت.

این سامانه‎ی محتوائی که منظومه نام دارد، ابزار دستیابی به اندیشه‏ی راهبردی معظمٌ له در همه‎ی موضوعات موردنیاز مخاطب در سپهر باعظمت محتوای بیان شده توسط آن بزرگوار، طی ۳۲ سال گذشته است.[۱۰]

متنی که با تکیه بر آن می‎توان برای کلیه‏ی مسائل مورد ابتلای جامعه‌ی ایران و جوامع بشـری، راه حل ارائه ‌داد و جهان را به سمت تمدن نوین اسلامی هدایت کرد.[۱۱]

  • اهداف جانبی

تربیت ۸۰ طلبه خواهر که ۲ سال در این طرح معرفتی ـ معنوی حضور فعال دارند، سرمایه‎ی انسانی ارزشمندی است که می‎تواند گروهان فرهنگی ـ تبلیغی کم‎نظیری را فراهم آورند.

آموزش‏های جانبی ارائه شده در این طرح، توانمندی آنان را در برنامه‏های تبلیغی و اجتماعی آینده، تا سطح ارزشمندی ارتقا خواهد بخشید.

 

فصل سوم : الزامات و فرآیند اجرایی

مجری طرح

اداره کل تبلیغات اسلامی استان بوشهر  با همکاری مرکز مدیریت حوزه‏های علمیه خواهران استان البرز

فرآیند اجرائی طرح

  • پس از تصویب طرح و تامین منابع مورد نیاز، ابتدا از بین طلاب علاقمند سطح ۲ حوزه پژوهشگرانی که با اندیشه‎ی رهبر معظم انقلاب انس داشته و توانمندی و تجربه‎ی کار پژوهشی دارند، فراخوان و ۸۰ نفر از افراد توانمند، در قالب یک طرح ۲ ساله جذب می‎شوند.
  • پس از آن، آموزش افراد جذب شده با استفاده از ظرفیت اساتید مجرّب و بر اساس درسنامه تولیدی آغاز و طی یک دوره ۲ ماهه‏ی آموزشی ـ کارگاهی توانائی لازم را برای پژوهش پیدا می‏کنند.

شرایط جذب پژوهشگران طرح

  • خواهران طلبه فارغ التحصیل سطح ۲ حوزه های معتبر کشور
  • قبولی در آزمون و مصاحبه ورودی
  • سکونت در استان البرز (یا حضور ۲ ماهه در دوره‏ی آموزشی و حضور منظم در مباحثه طی ۵ ماه دوم)
  • تعهد همکاری دوساله در طرح (روزی ۴ ساعت طی ۲۰ روز کاری در ماه)

تبصـره ۱ – در صورت انصراف افراد از دوره، هزینه‎های انجام شده برای آموزش و خدمات جانبی ارائه شده، باید عودت داده شود.
تبصره ۲ – خواهران طلبه‎ی شرکت کننده در طرح در صورتی که ساکن البرز نباشند، با استفاده از خوابگاه طلاب، در دوره‏ی کارگاهی دو ماهه شرکت کرده، با آغاز کار پژوهشی به صورت دورکاری و مجازی در طرح شرکت می‏کنند.

تعداد پژوهشگران

برآورد اولیه، تربیت و به‎کارگیری ۸۰ پژوهشگر (روزانه ۴ ساعت در ۲۰ روز کاری در ماه) برای انجام طرح در یک بازه‏ی زمانی ۲ ساله است. بدیهی است در صورت عدم حضور این تعداد، زمان دستیابی به اهداف دوره طولانی‏تر خواهد شد.

 

مزایای دوره

  • استفاده از اساتید تراز منظومه‏سازی و پژوهش در عرصه بیانات بصورت رایگان
  • اعطای گواهی رسمی پایان دوره پژوهشگری بیانات امامین انقلاب
  • بهره‎مندی از برنامه‏های فوق برنامه (هیئت بیاناتی، گلگشت‎های خانوادگی، اردوهای زیارتی خانوادگی و…)
  • آموزش‎های موضوعی از متن بیانات (دوره‎ی آموزشی اصول تربیت دینی از منظر حضرت امام (قدس سره) و رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی)، دوره‎ی آموزشی مدیریت فرهنگی از منظر رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی)، دوره‎ی آموزشی فضای مجازی از منظر رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی)، دوره‎ی آموزشی بیانیه‏ی گام دوم انقلاب از منظر رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی)، دوره‎ی آموزشی حاکمیت دینی و ولایت فقیه از منظر حضرت امام (قدس سره) و رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی)، دوره‎ی آموزشی برنامه‏ریزی راهبردی فردی از منظر رهبر معظم انقلاب (مدظله‎العالی) و…) که به طور متوسط، در هر دو ماه یک دوره برگزار می‎شود.
  • اعطای گواهی رسمی تبلیغ موضوعی در بیانات امامین انقلاب در حوزه‎های فوق الذکر
  • آموزش وهمراهی تدوین یک کتاب موضوعی از بیانات امامین انقلاب

 

سرگروه­های پژوهشی

از خواهرانی که قبلا دوره­های مشابه را گذرانده­اند و موفق به کسب گواهی پژوهشگری بیانات شده­اند، به عنوان سرگروه پژوهشی استفاده خواهد شد؛ تعداد این سرگروه‎ها بین ۵-۷ نفر خواهد بود.

 

[۱]. از این مقدار حدود ۲۰،۰۰۰ صفحه ۳۰۰ کلمه‎ای در پایگاه KHAMENEI.IR  منتشـر شده و دردسترس عموم قرار گرفته‎است.

[۲]. امام با تکیه بر منظومه‌ی منسجم فکری خود، برای مسائل مورد ابتلای جامعه‌ی ایران و جوامع بشـری، راه حل می‌داد و ملت‌ها، ارزش این راه حل‌ها را احساس می‌کردند و به‌همین علت، مکتب امام در میان ملت‌ها گسترش می‌یافت. (سخنرانی رهبر انقلاب در مراسم بیست‌ و ششمین سالگرد رحلت امام خمینی ۱۴/۳/۱۳۹۴)

[۳]. منظومه‌ی فکری امام دارای خصوصیّات کامل یک مکتب فکری و اجتماعی و سیاسی است. اوّلاً متّکی و مبتنی بر یک جهان‌بینی است که این جهان‌بینی عبارت است از توحید. همه‌ی فعّالیّت او، همه‌ی منطق او مبتنی بود بر توحید که زیربنای اصلی همه‌ی تفکّرات اسلامی است.
خصوصیّت دیگر این منظومه‌ی فکری که آن را به‌صورت یک مکتب به معنای واقعی کلمه در می‌آورد، این است که منظومه‌ی فکری امام به‌روز بود؛ مسائل مورد ابتلای جوامع بشـری و جامعه‌ی ایرانی را مطرح میکرد و مخاطبان، آن را حس میکردند. در مکتب فکری امام، ضدّیت با استبداد و ضدّیت با استکبار حرف اوّل را میزند؛ این آن چیزی است که ملّت ایران هم آن را حس میکرد، ملّتهای مسلمان دیگر بلکه ملّتهای غیر مسلمان [هم‌] آن را حس کردند؛ برای همین این دعوت گسترش پیدا کرد. (سخنرانی رهبر انقلاب در مراسم بیست‌ و ششمین سالگرد رحلت امام خمینی ۱۴/۳/۱۳۹۴)

[۴]. آرمان‎های نظام اسلامی – که در حقیقت آرمانهای اسلامی است – یک منظومه‌ای است، یک مجموعه‌ای است، مراتب مختلفی هم دارد؛ بعضـی از اینها اهداف غائی‌تر و نهائی‌ترند، بعضـی‌ها اهداف کوتاه‌مدّتند، اما جزو آرمان‎هایند؛ همه‌ی اینها را باید دنبال کرد. (بیانات در دیدار دانشجویان ۶/۵/۱۳۹۲‌)

[۵] . اهمّیّت این انقلاب و علّت اینکه این انقلاب زلزله در دنیا ایجاد کرد، این نبود که یک حکومتی را سرنگون کرد؛ نه، علّت این بود که یک منظومه‌ی فکری نو را به دنیا عرضه کرد و امروز هم همچنان در اکناف عالم، این منظومه‌ی فکری در حال پیشـرفت است… دلها هنوز متوجّه این منظومه است و این منظومه‌ی فکری همچنان طراوت و تازگی خودش را حفظ کرده. (بیانات در دیدار رئیس و اعضاى مجلس خبرگان رهبرى ۱۳۹۴/۶/۱۲)

[۶]. مبنای ما در این پژوهش، مجموعه بیانات منتشـر شده در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشـر آثار رهبر معظم انقلاب KHAMENEI.IR  است.

[۷]. نظرات امام یک مجموعه است و خوشبختانه بیانات امام ثبت شده است و همین است که هست. مثل همه‌ی متونی که از آنها می‎شود تفکر گوینده را استنباط کرد؛ منتها با شیوه‌ی درستِ استنباط. شیوه‌ی درستِ استنباط ‌این است که همه حرفها را ببینند، آنها را در کنار هم قرار بدهند؛ توی آنها عام هست، خاص هست؛ مطلق هست، مقید هست. حرفها را باید با همدیگر سنجید، تطبیق کرد؛ مجموع‌ این حرفها، نظر امام است. البته کار خیلی ساده‌ای نیست، اما روشن است که باید چه کار کنیم: یک کار اجتهادی است؛ اجتهادی است که از عهده‌ی شما جوانها برمی‌آید. بنشینند واقعاً گروه‌های کاری در زمینه‌های مختلف، نظر امام را استنباط کنند، از گفته‌های امام به دست بیاورند. (بیانات رهبر معظم انقلاب ۷/۷/۸۷)

[۸]. ما باید برویم به سمت منظومه‌سازی؛ یعنی قطعات مختلف این پازل را در جای خود بنشانیم، یک ترسیم کامل درست کنیم؛ به این احتیاج داریم. (بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعی از اساتید دانشگاه‌ها ۲/۶/۱۳۹۰)

[۹]. آرمانهای نظام اسلامی – که در حقیقت آرمانهای اسلامی است – یک منظومه‌ای است، یک مجموعه‌ای است، مراتب مختلفی هم دارد؛ بعضـی از اینها اهداف غائی‌تر و نهائی‌ترند، بعضـی‌ها اهداف کوتاه‌مدتند، اما جزو آرمان‎هایند؛ همه‌ی اینها را باید دنبال کرد. (بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار دانشجویان ۶/۵/۱۳۹۲‌)

[۱۰]. این حجم از بیانات، توسط موسسه‏ی حفظ و نشـر آثار آیت الله العظمی امام خامنه‎ای (مدظله العالی) تأیید و منتشر شده است.

[۱۱]. امام با تکیه بر منظومه‌ی منسجم فکری خود، برای مسائل مورد ابتلای جامعه‌ی ایران و جوامع بشـری، راه حل می‌داد و ملت‌ها، ارزش این راه حل‌ها را احساس می‌کردند و به‌همین علت، مکتب امام در میان ملت‌ها گسترش می‌یافت. (سخنرانی رهبر معظم انقلاب در مراسم بیست‌ و ششمین سالگرد رحلت امام خمینی ۱۴/۳/۱۳۹۴)

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.